การบริหารระบบโบนัส จะให้ดีต้องทำอย่างไร

reward-620x400

เรื่องของโบนัสนั้น เป็นเรื่องที่พนักงานที่ทำงานในธุรกิจเอกชนคาดหวังว่าจะได้ เมื่อทำงานครบปี เพราะถือเป็นเงินค่าตอบแทนก้อนโตที่ได้เป็นรางวัลในการทำงาน เพื่อตอบแทนผลงานที่ทำมาทั้งปี บริษัทเองก็ควรจะมีแนวทางในการบริหารการจ่ายโบนัสของพนักงานที่ชัดเจน และเป็นธรรม เพื่อสร้างและกระตุ้นแรงจูงใจในการทำงานของพนักงาน

บริษัทของท่านเป็นแบบไหนในสองแบบนี้

  • ไม่รู้จะจ่ายโบนัสเท่าไหร่ดี บางบริษัทพอถึงเวลาที่จะต้องจ่ายโบนัสพนักงาน ก็ยังไม่รู้เลยว่าควรจะจ่ายเท่าไหร่ดี จะต้องมาเก็บรวบรวมข้อมูล และเสนอผู้บริหาร เพื่อให้ผู้บริหารพิจารณาว่าจะจ่ายสักเท่าไหร่
  • รู้ว่าจะต้องจ่ายเท่าไหร่ ถ้าบริษัทที่มีระบบโบนัสที่ผูกกับผลงานขององค์กรอย่างชัดเจน ผู้บริหาร และพนักงานจะพอมองเห็นภาพว่า ทำงานมาช่วงหนึ่งแล้ว แนวโน้มของโบนัสปีนี้จะออกมาเป็นอย่างไร จะได้ประมาณกี่เดือน องค์กรที่มองเห็นภาพโบนัสที่ชัดเจนแบบนี้ จะเป็นองค์กรที่มีการวางแผนเรื่องผลงานไว้อย่างดี และจะมีการกำหนดอัตราโบนัสให้กับพนักงานตั้งแต่ต้นปี โดยเชื่อมโยงกับผลกำไรของบริษัทที่กำหนดไว้เป็นเป้าหมาย

เราลองมาดูคุณลักษณะของการบริหารจัดการระบบโบนัสที่ดีว่าจะต้องมีองค์ประกอบอะไรบ้าง

pay result

  • มีการเชื่อมโยงกับผลงานขององค์กร โบนัสที่ดีจะต้องมีการเชื่อมโยงกับผลงานขององค์กรอย่างชัดเจน ซึ่งส่วนใหญ่ก็คือ เชื่อมโยงกับกำไรของบริษัท ซึ่งผลงานขององค์กรนี้ก็ต้องมีการเชื่อมโยงกับผลงานของแต่ละหน่วยงาน เพื่อให้ทุกหน่วยงานเข้าใจ และมองเห็นว่างานของตนเองนั้นมีส่วนทำให้องค์กรได้กำไรตรงไหนอย่างไร
  • มีการกำหนดระดับการให้ไว้มากกว่า 1 ระดับ ระดับการให้นี้หมายถึง จะต้องมีการกำหนดระดับเป้าหมายไว้เป็นขั้นๆ เพื่อให้พนักงานมีความรู้สึกว่าสามารถบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ได้ เช่น ถ้าทำผลงานได้ 80% ของเป้าที่ตั้งไว้ จะได้โบนัส 1 เดือน ถ้าทำได้ 90% ของเป้าที่ตั้งไว้ จะได้ 2 เดือน ตามลำดับ (เป็นตัวอย่างนะครับ) โบนัสที่ดีไม่ควรตั้งแค่เป้าหมายเดียว เช่นถ้าถึงเป้าหมายก็ได้ไป หรือไม่ถึงก็ไม่ได้อะไรเลย เพราะจะทำให้พนักงานเกิดความรู้สึกที่ไม่ดี บางครั้ง ทำใกล้ๆ อีกนิดเดียวจะถึงเป้าแล้ว แต่สุดท้ายก็ไม่ได้ หรือบางครั้งพนักงานเองก็พยายามอย่างเต็มที่ แต่สุดท้ายก็ยังไม่ถึง เราก็ควรจะมีรางวัลตอบแทนในส่วนของความพยายามตรงนี้ด้วย ซึ่งก็คือ การกำหนดระดับของโบนัสไว้มากกว่า 1 ระดับนั่นเอง ถ้ามองในแง่การสร้างแรงจูงใจก็คือ เมื่อพนักงานรู้ว่าขณะนี้ทำได้ 80% แล้ว พยายามอีกนิด ก็จะได้ 90% อีกนิดก็จะได้ 100% และถ้าระบบโบนัสเป็นระบบก้าวหน้าแล้ว ก็จะยิ่งทำให้พนักงานอยากที่จะพยายามเพิ่มอีกหน่อย เพราะถ้าทำได้ ผลตอบแทนที่ได้ก็จะคุ้มค่าเหนื่อยที่อุตสาห์ทุ่มเทกัน
  • ควรให้มากกว่า 1 ครั้งต่อปี บริษัทในบ้านเรามักจะจ่ายโบนัสพนักงานปีละ 1 ครั้ง ซึ่งถ้ามองกันในมุมของการกระตุ้น และสร้างแรงจูงใจนั้น มันไม่เพียงพอ เพราะห่างเกินไปกับผลงานที่จะเห็นกันทั้งปี ดังนั้น ถ้าเราจะใช้โบนัสเป็นเครื่องมือสร้างผลงานให้ได้ ก็จะต้องมีการแบ่งเป้าหมายกำไรออกเป็นส่วนๆ อาจจะทุกไตรมาสก็ยังได้ครับ แล้วก็พิจารณาจ่ายโบนัสกันทุกไตรมาสเลย โดยพิจารณาผลงานเทียบกับเป้าหมายในแต่ละไตรมาส ด้วยความถี่ที่มากขึ้น พนักงานจะรู้สึกว่า ทำงานแล้วได้ค่าเหนื่อยจริงๆ ไม่ต้องรอไปถึงปี ถึงจะได้ อีกอย่างด้วยระบบนี้ก็จะทำให้พนักงานมีความพยายามอย่างต่อเนื่องทั้งปี ไม่ใช่ช่วงต้นปีก็แผ่วไป มาเร่งตอนช่วงปลายปีอย่างเดียว เพราะใกล้เวลาได้ได้โบนัส แบบนี้ผลงานขององค์กรก็จะมีปัญหาตามไปด้วยเช่นกัน
  • เข้าใจง่ายๆ ระบบโบนัสที่ดีจะต้องง่าย กล่าวคือ ง่ายต่อการทำความเข้าใจ ง่ายต่อการอธิบาย และง่ายต่อการคำนวณ พนักงานสามารถที่จะเข้าใจได้เอง และคำนวณเองได้เลยจากผลงานที่เขาทำออกมา ผมเคยเห็นบางองค์กรมีระบบการคิดโบนัสที่ซับซ้อนมาก มีสูตรคำนวณหลายชั้น คำนวณไปก็งงไป สุดท้ายพนักงานก็งง พองงปุ๊ป ก็ไม่รู้ว่าผลงานที่ทำออกมาจะได้โบนัสอย่างไร ก็เลยเลิกทำดีกว่า ผลงานขององค์กรก็จะมีปัญหาตามมาอีกเช่นกัน
  • ต้องมีการสื่อความความคืบหน้าเสมอ ระบบโบนัสที่ดี ถ้าจะสร้างแรงจูงใจได้ ผู้บริหารจะต้องมีการสื่อความถึงผลงานจริง เทียบกับเป้าหมายที่กำหนดไว้อยู่เสมอ ถ้าจะให้ดีก็น่าจะบอกกันเป็นประจำทุกเดือน ว่าขณะนี้เราห่าง หรือใกล้เป้าหมายที่กำหนดไว้เพียงใด เพื่อให้พนักงานมองเห็นว่า อะไรคือปัญหา อะไรคือสิ่งที่จะต้องรีบปรับปรุงแก้ไข เพื่อให้ได้ตามเป้าหมายที่กำหนด
  • จำนวนโบนัสที่ให้จะต้องมากพอที่จะสร้างแรงจูงใจได้ จากผลการวิจัยออกมาชัดเจนว่า อย่างน้อยๆ ถ้าจะสร้างแรงจูงใจให้พนักงานสร้างผลงานที่ดีได้อย่างต่อเนื่อง อย่างน้อยจะต้องมีถึงประมาณ 2 เดือน จึงจะสามารถทำให้พนักงานรู้สึกว่า อยากทุ่มเททำงานมากขึ้น แต่ทั้งนี้ก็ต้องอยู่ที่ Pay mix ของบริษัทด้วยนะครับว่า สัดส่วนรูปแบบค่าจ้างของบริษัทนั้นเป็นอย่างไร เน้นจุดไหนเป็นพิเศษบ้าง

salary ceilingในการบริหารค่าจ้างยุคปัจจุบัน ที่องค์กรพยายามที่จะรักษาระดับเงินเดือนไม่ให้เป็นต้นทุนที่สูงมากในระยะยาว ซึ่งเป็นผลทำให้เรื่องของอัตราการขึ้นเงินเดือนในแต่ละปีนั้นไม่ค่อยหวือหวาเท่าไหร่นัก เมื่อเป็นเช่นนั้น เราจะสร้างแรงจูงใจให้กับพนักงานในการสร้างผลงานที่ดี ด้วยเครื่องมืออะไรดี คำตอบก็คือ “โบนัส” นี่แหละครับ

เนื่องจากโบนัสเป็นเครื่องมือสำหรับการให้รางวัลในระยะสั้น ปีต่อปี และถ้าองค์กรออกแบบได้ดี จะทำให้พนักงานเห็นว่า ถ้าเขาทำผลงานได้ดี และผลงานของเขาไปมีส่วนทำให้ผลงานขององค์กรดีขึ้นด้วยแล้ว สิ่งที่เขาจะได้ก็คือ โบนัสที่สูงขึ้นตามไปด้วย ซึ่งนี่แหละครับ ที่เป็นสาเหตุให้ปัจจุบันโบนัสของแต่ละองค์กรจะจ่ายในอัตราที่แตกต่างกันอย่างมาก แม้ว่าจะอยู่ในธุรกิจที่ใกล้เคียงกันก็ตาม ทั้งนี้ก็มาจากความสามารถในการทำกำไรของบริษัทมากกว่า

หลายๆ องค์กรในปัจจุบัน พนักงานเริ่มไม่ค่อยมองว่าจะได้เงินเดือนขึ้นกันเท่าไหร่แล้วครับ แต่จะหันมามองโบนัสกันมากกว่า เพราะมันตอบแทนผลงานกันแบบตรงไปตรงมาและหวือหวากว่าการขึ้นเงินเดือนเยอะเลยครับ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s